Ostatnia aktualizacja: 2018-07-10

Atlas Fontium
ISSN 2353-9216



Atlas historyczny Polski. Rejestry poborowe województwa poznańskiego w XVI w.


Atlas Źródeł i Materiałów do Dziejów Dawnej Polski, nr 3
red. M. Słoń, Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla 2015


Rejestr poborowy ziemi wschowskiej 1565 r.


Źródło: ASK I 4, k. 304-308v

Tytuł: Terra Schowyensis. 1565. [Wpisany italiką na górze k. 304, ta sama ręka co reszta rejestru.]

Treść: k. 304 tytuł; k. 304 pobór z miast; k. 304v-308v pobór z wsi.

Uniwersał: VL, t. 2, s. 60-64; VC, t. 2, vol. 1, s. 185-190.

Opis: Rejestr został spisany w całości po łacinie, jedynym wyjątkiem jest tu określenie podatku czopowe i doroczni (k. 305v) przy miastach. Główną treść rejestru wpisała jedna ręka, staranną italiką. Nazwy miejscowości zostały wyróżnione krojem – litery są bardziej kanciaste niż właściwej treści, identyczne z tymi w tytule rejestru. Pismo jest czytelne, nie ma też śladów nanoszenia poprawek. Brak jest uszkodzeń lub zanieczyszczeń utrudniających odczyt. Druga ręka (pismo kursywne, dość niestaranne) wpisała podsumowania stron; można ją przypisać Stanisławowi Bnińskiemu podpisanemu na ostatniej k. 308v (Stanislaw Bninski poborca wojewodstw[a] posz[n]anskiego wlasna reka). Rejestr ma strukturę tekstowo-tabelaryczną. Rejestr nie ma wyraźnego układu wsi. Jednak biorąc pod uwagę wiadomości spoza tego źródła, wydaje się, że jakieś znaczenie miał właściciel danej osady (wsie należące do Wschowy zapisano po niej, a będące własnością Andrzeja Opalińskiego i klarysek głogowskich również stanowią zwarte grupy). Rejestr jest pozbawiony sum podatku z miejscowości. Pisarz do wpisywania dat wpłat używał zarówno kalendarza liturgicznego, jaki i dni miesiąca. W rejestrze wymieniono 40 miejscowości.

Pisarz niepoprawnie przypisał Kacprowi Drzewickiemu wsie Konradowa, Kendlewo i Zamysłów (własność klarysek głogowskich). Wynika to prawdopodobnie ze zbyt swobodnego stosowania formuły eiusdem, zamiast właściciela. Względnie może to być świadectwo oddania tych wsi w dzierżawę.

Uwagi redakcyjne: W rejestrze pojawiają się komornicy za 2 gr. Tych, jako że w rękopisie używano przy nich sformułowania: ratione paupertatis, wpisywano do kolumny „komornicy_bez_dobytku”. W rejestrze występują też pręty jako miara powierzchni, sposób ich rozpisania zob. wstęp do rejestru 1563 r.

Arkadiusz Borek


Autorzy: Arkadiusz Borek, Catharina Seeger, Urszula Zachara-Związek

Wpisanie rejestru: Catharina Seeger
Skolacjonowanie i przygotowanie do edycji: Arkadiusz Borek
Korekta tekstów łacińskich: Urszula Zachara-Związek


Ziemia wschowska w drugiej połowie XVI w.

Źródło danych: Pobierz rejestry
Pobierz tabelę z miejscowściami ze strony Ziemie polskie Korony w XVI w. Przestrzenna baza danych
Pobierz geobazę

Licencja Creative Commons
Rejestry poborowe województwa poznańskiego z drugiej połowy XVI w. autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.