Ostatnia aktualizacja: 2017-12-11

Atlas Fontium
ISSN 2353-9216



Atlas historyczny Polski. Rejestry poborowe województwa kaliskiego w XVI w.


Atlas Źródeł i Materiałów do Dziejów Dawnej Polski, nr 2
red. M. Słoń, Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla 2015



Rejestr poborowy powiatu pyzdrskiego 1578 r.

Źródło: ASK I 11, k. 411–581.

Tytuł: REGESTR POB|OROWY POWIATU PYS|DR[S]KIEGO ANNO DO|MINI 157octavo [1578] (s. 411).

Treść: właściwa treść rejestru (s. 411–430, 631–646, 479–494, 463–478, 527–554, 431–462, 555–610, 495–617); spis szlachty bezkmiecej (s. 618–624); inwentarz dotyczący miast powiatu (s. 625–630, 571–581).

Uniwersał: VL, t. 2, s. 191-198; VC, t. 2, vol. 1, s. 420-430.

Wydanie: ŹD, s. 196-222.

Opis: Rejestr spisany został w języku polskim. Po łacinie zapisywano formularz mówiący o dostarczeniu podatku poborcy, np. praestito per cmethonem iuramento. Grupą najczęściej dostarczającą podatek byli kmiecie, w dalszej kolejności pojawiali się sołtysi i zagrodnicy, sporadycznie pojawiali się młynarze oraz sama szlachta.

Rejestr poborowy nie stanowi jednolicie ułożonej struktury. Został on źle zszyty, w związku z czym poszczególne jego części znajdują się na kartach o odmiennej paginacji (por. punkt „Treść”). Pierwotny układ źródła został odtworzony przez Krzysztofa Chłapowskiego.

Pisarze spisujący rejestr bardzo często podawali zsumowaną liczbę łanów sołtysich i kmiecych. Przypadki takiego postępowania zaznaczono odpowiednimi komentarzami redaktorskimi w kolumnie „varia”. Najczęstszymi zawodami pojawiającymi się w rejestrze z tego roku są rzeźnicy, krawcy i kowale. Źródło podaje często liczbę owiec występujących w poszczególnych wsiach, co w spisach z wcześniejszych lat nie należało do reguły. Warto dodać, że ze wszystkich rejestrów poborowych 2 poł. XVI w. spis 1578 roku zawiera najwięcej informacji (tuż obok rejestru z 1591 r.) o dzierżawcach poszczególnych wsi i działów.

Rejestr był już przedmiotem edycji w XIX wieku przez Adolfa Pawińskiego w „Źródłach Dziejowych”.

Uwagi redakcyjne: Formularz mówiący o dostarczanym poborcy podatku ujęto w kolumnie „varia”. Przydomki oraz inne nazwiska osób występujących w źródle podawano w nawiasie półokrągłym „( )”. Pisarz odpowiedzialny za redakcję rejestru poborowego bardzo często gubił samogłoskę „e” w odmianie sufiksu –ska w związku z tym uzupełniano te braki w odpowiednich miejscach w nawiasach kwadratowych „[ ]”. Jeżeli zaś chodzi o manierę graficzną pisma, zauważalne jest stosowanie e caudatum zamiast dyftongu ae.

Tomasz Związek


Autorzy: Krzysztof Chłapowski, Urszula Zachara-Związek, Tomasz Związek

Odtworzenie układu rejestru i jego wpisanie: Krzysztof Chłapowski
Skolacjonowanie i przygotowanie do edycji: Tomasz Związek
Korekta tekstów łacińskich: Urszula Zachara-Związek


Powiat pyzdrski w drugiej połowie XVI w.

Źródło danych: Pobierz rejestry
Pobierz tabelę z miejscowściami ze strony Ziemie polskie Korony w XVI w. Przestrzenna baza danych
Pobierz geobazę

Licencja Creative Commons
Rejestry poborowe województwa kaliskiego z drugiej połowy XVI w. autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.