Ostatnia aktualizacja: 2017-12-11

Atlas Fontium
ISSN 2353-9216



Atlas historyczny Polski. Rejestry poborowe województwa poznańskiego w XVI w.


Atlas Źródeł i Materiałów do Dziejów Dawnej Polski, nr 3
red. M. Słoń, Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla 2015


Rejestr poborowy powiatu kościańskiego 1576 r.


Źródło: ASK I 5, k. 576-657

Tytuł: Regestrum contribucionis publicae Warssoviae sub anno Domini millesimo quingentesimo septuagesimo sexto laudatae, per generosum dominum Ioachimum Bukowieczki earundem contribucionum pallatinatus Posnaniensis exactorem perceptae.

Treść: k. 576-649v rejestr poboru łanowego z miast i wsi; k. 651-656 rejestr czopowego z miast (pominięte w edycji), k. 657 rejestr czopowego ze wsi powiatu kościańskiego (pominięte w edycji)

Uniwersał: VL, t. 2, s. 140-141 i 102-106; VC, t. 2, vol. 1, s. 343 i 256-263.

Opis: Rejestr został spisany po łacinie, bardzo staranno italiką, która nie sprawia żadnych trudności przy odczycie. Rejestr dzieli się na trzy części, przy czym przedmiotem edycji jest tylko część pierwsza - rejestr poboru łanowego ze wsi i miast powiatu kościańskiego, pominięte zostało natomiast czopowe z miast i wsi. Wykaz spisany jest wg porządku parafii, które ułożone są alfabetycznie, przy czym brano pod uwagę tylko pierwszą literę nazwy miejscowości (niepełny układ alfabetyczny). Najczęściej są one podane jako nagłówek pogrubionym pismem z nazwą miejscowości oraz dopiskiem „Paro:”. Porządek alfabetyczny został zachwiany w kilku miejscach: głównie w ramach liter C i K, parafia Rogoziniec znajduje się w ramach litery C (k. 591v), Iłowiec mały został ujęty wśród parafii zaczynających się na literę G (k. 602), Zbąszyń wśród parafii zaczynających się na literę S (k. 636), parafia Brudzewo (bez podatku) została umieszczona na końcu spisu (k. 649v). Układ miejscowości w ramach parafii już nie zachowuje porządku alfabetycznego. Systematycznie (poza nielicznymi wyjątkami) podana została data poboru, charakter miejscowości, suma poboru dla poszczególnych kategorii w ramach miejscowości lub działu własnościowego oraz suma dla całego działu. W około 30% zapisów pojawia się właściciel miejscowości lub działu. Na każdej stronie znajduje się podsumowanie podatku. Niektóre zapisy zawierają jedynie nazwę parafii lub miejscowości bez podania podstawy oraz stawek podatku. Te „puste” wpisy zostały uwzględnione w edycji z odpowiednią adnotacją w kolumnie „varia”.

Uwagi redakcyjne: Rejestr pisany jest jedną ręką i nie zawiera skreśleń ani poprawek. Data poboru podawana była na dwa sposoby, co znalazło odzwierciedlenie w edycji. Na początku opisu miejscowości podawano datę pełną (rok, miesiąc, dzień). Zdarzało się jednak, że podawano także datę dzienną przy innych działach tej samej miejscowości (po lewej stronie na marginesie). Wówczas w edycji w kolumnie „data” rok podawany był w nawiasie kwadratowym jako wartość domyślna. Ujednolicono pisownię liter ij - dla wyrazów oraz imion łacińskich zgodnie z formą gramatyczną, najczęściej jako ii, zaś dla wyrazów polskich, głównie nazw własnych i nazwisk jako y. Występujące na końcu j zamieniano na i. Czyli: Wijcziąsszkowo->Wycziąsszkowo, Chalawj-> Chalawi etc. Ujednolicono pisownię wielkich i małych liter: zachowano pisownię wielkich liter przy nazwach własnych, nawet jeżeli były pisane literą małą; sprowadzono pisownię tytulatury, liczebników i innych części zapisów podatkowych do małych liter, poza nazwami własnymi i przymiotnikami odmiejscowymi, które zostały zapisane wielką literą. Rozwinięta została tytulatura oraz skróty (dominus, generosus, nobilis etc.), natomiast skracano konsekwentnie jednostki pieniężne do formy gr., fl. W rejestrze nie zawsze był dookreślony charakter zagrodników czy komorników (z dobytkiem, bez dobytku). Dotyczyło to także obiektów gospodarczych takich jak koła młyńskie czy wiatraki. Jeżeli stawka podatkowa wskazywała jednoznacznie kategorię komornika, zagrodnika czy obiektu wpisywano liczbę do odpowiednich kolumn.

Bogumił Szady


Autorzy: Krzysztof Chłapowski, Bogumił Szady, Urszula Zachara-Związek

Wpisanie rejestru i przygotowanie do edycji: Bogumił Szady
Skolacjonowanie: Krzysztof Chłapowski
Korekta tekstów łacińskich: Urszula Zachara-Związek


Powiat kościański w drugiej połowie XVI w.

Źródło danych: Pobierz rejestry
Pobierz tabelę z miejscowściami ze strony Ziemie polskie Korony w XVI w. Przestrzenna baza danych
Pobierz geobazę

Licencja Creative Commons
Rejestry poborowe województwa poznańskiego z drugiej połowy XVI w. autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.