Ostatnia aktualizacja: 2017-12-11

Atlas Fontium
ISSN 2353-9216



Atlas historyczny Polski. Rejestry poborowe województwa kaliskiego w XVI w.


Atlas Źródeł i Materiałów do Dziejów Dawnej Polski, nr 2
red. M. Słoń, Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla 2015



Rejestr poborowy powiatu konińskiego 1583 r.


Źródło: ASK I 11, k. 1359-1448

Tytuł: Regestrum Generalis Contributionis Regni in Particulari Conventione Rotopoliensi concessae et in Comitys Regni ad Anum 1583 Laudatae. Districtus Coninensis (tytuł zajmuje całą s. 1359).

Treść: s. 1359 tytułu rejestru, s. 1361-1429 rejestr podatkowy ze wsi, s. 1431-1437 rejestr podatków z miast.

Uniwersał: VL, t. 2, s. 212-219; VC, t. 2, vol. 1, s. 455-463.

Opis: Rejestr poborowy z 1583 r. jest ostatnim zachowanym w Archiwum Skarbu Koronnego spisem podatkowym powiatu konińskiego z drugiej połowy XVI wieku. Zanotowanych zostało w nim 296 punktów osadniczych, w tym 13 ośrodków miejskich (wśród nich nie wymieniony został Ślesin). Rejestr w całości spisany został po łacinie. Pismo jest czytelne i nie stwarza problemów z odczytem. Wpisy dotyczące poszczególnych osad rozmieszczone są równomiernie w środkowej części karty, a nazwy miejscowości wyróżnione zostały większym, pogrubionym pismem. Po prawej stronie karty przy każdej miejscowości zapisana została wysokość podatku zebranego za poszczególne kategorie podatkowe. Na końcu karty zanotowane zostało podsumowanie kwot zebranych z osad wymienionych na danej karcie.

Uwagi redakcyjne: Zgodnie z przyjętą zasadą w poszczególnych kolumnach: obiekty gospodarcze, łany, rzemieślnicy, zagrodnicy, komornicy, luźni zapisane zostały dane wynikające z opodatkowania. Pozostałe informacje tj. zniszczenie młyna, śmierć rzemieślnika, spustoszenie łanów niekiedy łącznie z datą oraz inne wyjaśnienia braku wpłacenia podatku zapisane zostały w kolumnie "varia".

W rejestrze poborowym z 1583 r. pojawiły się osobne wpisy dotyczące młynów znajdujących się przy Kazimierzu, Lądzie i Kole, które jak można przypuszczać znajdowały się na terenie wymienionych miast.

Opodatkowanie łanów karczmarskich w danej miejscowości zostało przyjęte jako prawdopodobne funkcjonowanie w niej karczmy. Zaznaczone zostało to w kolumnie "taberna".

W rejestrze z 1583 r. na s. 1404 zanotowana została miejscowość parafialna Ostrowąż leżąca w granicach powiatu gnieźnieńskiego, zaś na kolejnej stronie zapisana została parafia "Ostrowa", która leżała również poza granicami powiatu konińskiego. Podobnie jak w przypadku rejestru z 1564 r., przyjęte zostało, że różnice w zapisie nazwy wynikają z pomyłki poborcy i w drugim przypadku również chodzi o miejscowość Ostrowąż.

W ośmiu miastach występują rzemieślnicy określeni jako „lanifici”. W Kole obok nich zostali opodatkowani przedstawiciele następujących zawodów: tellae textor, pannifex, pistor. Nie ma natomiast ani w tym mieście, ani w żadnym z pozostałych, ani jednego rzeźnika (lanio,-nis). Najprawdopodobniej mamy więc do czynienia z błędem językowym pisarza i pod terminem lanifex nie kryje się wytwórca sukna wełnianego, lecz rzeźnik – i taka interpretacja została przyjęta w tej edycji.

Marta Kuc-Czerep


Autorzy: Anna Dunin-Wąsowicz, Marta Kuc-Czerep, Urszula Zachara-Związek

Wpisanie rejestru i przygotowanie do edycji: Marta Kuc-Czerep
Skolacjonowanie: Anna Dunin-Wąsowicz
Korekta tekstów łacińskich: Urszula Zachara-Związek


Powiat koniński w drugiej połowie XVI w.

Źródło danych: Pobierz rejestry
Pobierz tabelę z miejscowściami ze strony Ziemie polskie Korony w XVI w. Przestrzenna baza danych
Pobierz geobazę

Licencja Creative Commons
Rejestry poborowe województwa kaliskiego z drugiej połowy XVI w. autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.