Ostatnia aktualizacja: 2018-07-10

Atlas Fontium
ISSN 2353-9216



Atlas historyczny Polski. Rejestry poborowe województwa kaliskiego w XVI w.


Atlas Źródeł i Materiałów do Dziejów Dawnej Polski, nr 2
red. M. Słoń, Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla 2015



Rejestr poborowy powiatu kcyńskiego 1576 r.


Źródło: ASK I 12, k. 654-661v

Tytuł: Regestrum contributionum publicarum districtus Kczinensis in ellectione Stephani Regis Warschowiae Anno 1576 laudatarum et conventu Andrzeiowiensi approbatarum per generosum Nicolaum Głoginski pocillatorem et exactorem totius palatinatus Calissensis exactum. [Tytuł znajduje się na górze k. 654, zapisany podobnie jak reszta rejestru italiką.]

Treść: k. 654 tytuł; k. 655-660 pobór z wsi i miast (łanowe), k. 660 wsie szlachty bezkmiecej; k. 660v podatek od Żydów; k. 660v pobór z miast; k. 661 czopowe z miast (nieobjęte edycją).

Uniwersał: VL, t. 2, s. 141; VC, t. 2, vol. 1, s. 343.

Opis: Rejestr został spisany w całości po łacinie italiką, z silnie zaznaczonymi dolnymi częściami, niektórych znaków. W rejestrze da się wyróżnić tylko jedną rękę. Część kart jest uszkodzona u dołu, ale nie utrudnia to odczytu większości informacji źródłowych. Rejestr ten jest jedynym z rejestrów kcyńskich, który ma postać czysto tabelaryczną. Wiąże się to jednak z pewnymi problemami. Podstawowym jest to, że pisarz dysponował dość mało przestrzenią na nanoszenie poprawek, co czasami skutkuje trudnością w odczycie danej cyfry, kiedy została ona poprawiona. Kolejnym jest uogólnienie, niektórych przedmiotów opodatkowania – nie podzielono na kategorię łanów, wiatraków i zagrodników. Nie odnotowywano także właścicieli wsi oraz działów w nich. Wsie są uszeregowane w ramach parafii, te zaś mają układ alfabetyczny. W 13 wpisach pisarz nie odnotował żadnej informacji na temat danych osad. Na każdej stronie znajduje się podsumowanie zawierające najważniejszej opodatkowane kategorie i kwotę zebranego podatku. Na karcie 661v: Mikolai Głoginski reką wlasną oraz pieczęć papierowa z bardzo słabo widocznym herbem, prawdopodobnie Ostoją.

Uwagi redakcyjne: W kilku przypadkach nie zaznaczano, że dana osada jest ośrodkiem parafialnym – co spowodowało, że niektóre parafie znacznie rozrosły się w porównaniu z innymi rejestrami. Jednak zachowana została prawidłowa kolejność wpisywanych miejscowości i na jej podstawie uzupełniono nazwy parafii w nawiasie kwadratowym. Istotna różnica ma także miejsce, w zapsie informacji o opodatkowaniu kół młyńskich, które zostały tutaj umieszczone w kolumnach o nazwach molendinum hereditarium i molendinum annale, a więc jednoznacznie odnoszące się do całych obiektów, jednak zarówno uniwersał (gdzie opodatkowane są koła) jak i porównanie z innymi rejestrami jednoznacznie wskazują, że chodzi o koła. Wyjątkowe jest także nieodnotowywanie sumy szosu przy miastach, w odpowiedniej kolumnie pisarz wstawiał jedynie soszu. To i inne wspomniana problemy spowodowały, że nie dało się tutaj tak jak w innych rejestrach skontrolować poprawności sumy podatku. Stawkę 6 gr. płaconą za wyszynk uzupełniono na podstawie uniwersału.

Arkadiusz Borek


Autorzy: Arkadiusz Borek, Jarosław Suproniuk, Urszula Zachara-Związek

Wpisanie i przygotowanie do edycji:Arkadiusz Borek
Skolacjonowanie: Jarosław Suproniuk
Korekta tekstów łacińskich: Urszula Zachara-Związek


Powiat kcyński w drugiej połowie XVI w. i zasady edycji jego rejestrów

Źródło danych: Pobierz rejestry
Pobierz tabelę z miejscowściami ze strony Ziemie polskie Korony w XVI w. Przestrzenna baza danych
Pobierz geobazę

Licencja Creative Commons
Rejestry poborowe województwa kaliskiego z drugiej połowy XVI w. autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.