Ostatnia aktualizacja: 2017-12-11

Atlas Fontium
ISSN 2353-9216



Atlas historyczny Polski. Rejestry poborowe województwa kaliskiego w XVI w.


Atlas Źródeł i Materiałów do Dziejów Dawnej Polski, nr 2
red. M. Słoń, Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla 2015



Rejestr poborowy powiatu kcyńskiego 1564 r.


Źródło: ASK I 12, k. 568v-586

Tytuł: Regestrum districtus Kczynensis contributionis sacrae Regiae Maiestatis Warszeviae de manso possesso cum decima per grossos viginti ac alijs rebus laudatae de villis eiusdem districtus per generosum dominum Nicolaum Mielenski burgrabium terrestrem Gnesnensem quatuor in palatinatu Calissiensi districtuum Gnesnensis scilicet Pysdrensis Kczynensis et Naklensis eiusdem contributionis exactorem. Anno domini millesimo quingentesimo sexagesimo quarto exactae. [Tytuł zajmuje całą kartę 568v, zapisany antykwą, elementami ozdobnymi są inicjał „R” z motywem roślinnym i ornament roślinny pod tekstem.]

Treść: k. 568v tytuł; k. 569-583 pobór z miast i wsi; k. 583-584v pobór z dóbr opata wągrowieckiego; 584v wsie szlachty bezkmiecej; k. 585 czopowe z miast (nieobjęte edycją); k. 586 podatek od Żydów.

Uniwersał: VL, t. 2, s. 37-42; VC, t. 2, vol. 1, s. 146-152.

Opis: Rejestr został spisany w całości po łacinie, staranną italiką o niewielkim pochyleniu, wszystkie litery są wyraźne i nie ma problemu z ich odczytem. Nie występują w nim uszkodzenia czy zanieczyszczenia utrudniające jego lekturę. Oprócz pisma głównej ręki w rejestrze znajdują się także późniejsze uzupełnienia (wyróżniające się wyblakłym atramentem) innego pisarza – dopisał on wyraz solvit przy wsiach na początkowych kartach, sumy podatku z osady oraz niewielką ilość innych uzupełnień. Główna ręka jest identyczna z tą, która wpisała rejestr z 1565 r. Na karcie 586 zapiska: Nicolaus Cawnyczky p[ro]n[o]tarius viceexactor i podpis pisarza. Rejestr ma strukturę tekstowo-tabelaryczną. Miejscowości są uszeregowane w ramach parafii, te zaś mają układ alfabetyczny. Cechą charakterystyczną dla tego rejestru jest numerowanie kart przez pisarza i wymienienie wsi (zamiast listy szlachciców), należących do szlachty bez kmieci. W rejestrze tylko dwukrotnie występują puste wpisy. Odnotowano też cztery wsie należące do opata wągrowieckiego (Łaziska, Łęgowo, Ochodza i Sienno) oraz miasto Rogowo, które od lat siedemdziesiątych pojawiają się w rejestrach gnieźnieńskich. W rejestrze odnotowano niewielką liczbę komorników we wsiach, większość z nich płaciła podatek wysokości 6 gr. Puste są tylko wpisy dotyczące jednego działu w Izdebnie i Łekna.

Uwagi redakcyjne: W wypadku Żnina, gdzie nie oddzielono od siebie komorników i ludzi luźnych, zaznaczono tę sytuację w taki sam sposób jak w wypadku analogicznego zapisu łanów kmiecych i sołtysich, czyli w kolumnie „luzni” wpisano 1, a w „kom_niesprec” liczbę podaną w rejestrze pomniejszoną o jeden.

Arkadiusz Borek


Autorzy: Arkadiusz Borek, Jarosław Suproniuk, Urszula Zachara-Związek

Wpisanie rejestru i przygotowanie do edycji: Arkadiusz Borek
Skolacjonowanie: Jarosław Suproniuk
Korekta tekstów łacińskich: Urszula Zachara-Związek


Powiat kcyński w drugiej połowie XVI w. i zasady edycji jego rejestrów

Źródło danych: Pobierz rejestry
Pobierz tabelę z miejscowściami ze strony Ziemie polskie Korony w XVI w. Przestrzenna baza danych
Pobierz geobazę

Licencja Creative Commons
Rejestry poborowe województwa kaliskiego z drugiej połowy XVI w. autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.