Ostatnia aktualizacja: 2017-12-11

Atlas Fontium
ISSN 2353-9216



Atlas historyczny Polski. Rejestry poborowe województwa kaliskiego w XVI w.


Atlas Źródeł i Materiałów do Dziejów Dawnej Polski, nr 2
red. M. Słoń, Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla 2015



Rejestr poborowy powiatu kaliskiego 1579 r.


Źródło: ASK I 12, k. 673-733v

Tytuł: REGESTRV[M] | contributionis Pub | licæ Ducillorum Ad Annu[m] | Domini 1579 in con | ventione Generali Var | savien[si] laudatæ colle | ctæ vero per G[e]n[er]osu[m] | Joannem Czielecz | ki sucolecto | rem in D[istri]ctu | calisien[si] pro | tunc exi | stente | CK | S

Pierwsza litera R została napisana wyjątkowo ozdobnie, natomiast następne R wciśnięte zostało między T a V; wyraz „Ducillorum” przekreślony. W górnej części strony widnieje napis: № 709; w części środkowej niebieskie litery FT (ET? EI?). Tytuł rejestru zapisany został w formie odwróconej piramidy.

Treść: k. 674-724v: wsie powiatu kaliskiego; k. 725-732: miasta powiatu kaliskiego; k. 733-733v: sumariusz rejestru poborowego powiatu kaliskiego z 1579 r.

Uniwersał: VC, t. 2, vol. 1, s. 421-430 [Uniwersał poborowy roku Bożego 1578 (10 czerwca)]; VL, t. 2, s. 980-995

Wydanie: ŹD, s. 108-140.

Opis: Rejestr napisany jest po łacinie, pismem wyraźnym i starannym, ze znikomą ilością słów polskich (np. k. 682 Karmino Sośnicki). Na lewym marginesie strony podane są daty ściągnięcia poboru z poszczególnych miejscowości lub działów majątkowych, na prawym marginesie zaś – kwoty poboru: floreny, grosze i denary. Na dole każdej ze stron pisarz wpisywał sumę z kwot znajdujących się na danej stronie. Przy każdej miejscowości i dziale majątkowym podany jest właściciel lub osoba wpłacająca pobór. Każdy dział majątkowy ma podaną kwotę zapłaconego poboru, bowiem pisarz nie sumował podatku z całej wsi czy osady; wyjątkowo zdarzają się odstępstwa od tego zwyczaju (np. k. 689v Poniatowo). Często też podana jest stawka odnosząca się do poszczególnej kategorii rzemieślników, czy obiektów przemysłowych. Pisarz zapisywał także osoby, które nie płaciły podatku (np. zmarły: k. 686), jak również obiekty aktualnie nie produkujące, zniszczone czy opuszczone (np. k. 675v, k. 685, k. 690v). Sporadycznie (k. 695v, 697v, k. 701, k. 709, k. 718v, k. 719) pojawiają się osady, bądź folwarki przy których pozostawiono puste miejsce w tekście. W kilku przypadkach (k. 704v, k. 720v, k. 721v i k. 724v) nazwy miejscowości zapisano majuskułą. Na k. 694v przy parafii Godzieszewy Duże brak jest wyodrębnienia parafii; brak „P” przed nazwą Godzieszewy Duże spowodował, że miejscowości z tej parafii oznaczone zostały jako należące do poprzedzającej je parafii Gać Powężowa (do k. 695).

Miejscowości parafialne ułożono według alfabetu, jednak układ ten – identycznie jak w rejestrze z 1565 r. i 1576 r. – został zachwiany w ten sam sposób: między parafiami Karmino a Kucharki Rycerskie występuje parafia Chodecz (k. 682v), a między parafiami Kościół a Kuczkowo wpisano parafie: Chełmcza, Dobrzec, Dobrzyca, Droszewo, Dzierzbino, Głogowa, Grodzisko, Gołuchowo, Gorzno, Góra, Gostyczyna, Giżyce, Gać Powężowa, Goliszewo, Gotardy Rypino, Iwanowice, Jankowo, Jedlec i Jastrzębniki (k. 687-697).

Rejestr zachowany jest w dobrym stanie.

Uwagi redakcyjne: Rejestr posiada przejrzysty układ, jest czytelny i nie sprawia kłopotów interpretacyjnych. W kolumnie "char_osady" w przypadku braku źródłowego określenia wpisany został w nawiasie kwadratowym domyślny charakter osady.

k. 733: sumariusz rejestru poborowego powiatu kaliskiego 1579 r.:

  • łany kmiece (stawka: 1 fl.) – 1929 łanów i 1,5 kwarty = 1929 fl. 11,5 gr.
  • łany „aratura propriae” (stawka: 15 gr.) – 105,5 łana = 52 fl. 22,5 gr.
  • łany opuszczone „desertati” (stawka: 10 gr.) – 84 łany i 2 kwarty = 28 fl. 5 gr.
  • zagrodnicy bez roli (stawka: 4 gr.) – 1255 zagrodników bez roli = 167 fl. 10 gr.
  • zagrodnicy z rolą (stawka: 6 gr.) – 35 zagrodników z rolą = 6 fl. 24 gr.
  • komornicy bez dobytku (stawka: 2 gr.) – 501 komorników bez dobytku = 33 fl. 12 gr.
  • komornicy z dobytkiem (stawka: 8 gr.) – 119 komorników z dobytkiem = 31 fl. 22 gr.
  • koła walne (stawka: 24 gr.) – 262 koła walne = 209 fl. 18 gr.
  • koła doroczne (stawka: 12 gr.) – 38 kół dorocznych = 15 fl. 6 gr.
  • stępy i piły (stawka: 15 gr.) – razem: 4 koła stępne i piły = 2 fl.
  • rzemieślnicy (stawka 4 gr.) – 291 rzemieślników = 32 fl. 4 gr
  • garnce gorzałczane (stawka: 24 gr.) – 18 garnców gorzałczanych = 7 fl. 6 gr.
  • wyszynk gorzałki (stawka: 6 gr.) – 75 wyszynków gorzałki = 15 fl.
  • rybacy (stawka: 8 gr.) – 59 rybaków = 15 fl. 22 gr.
  • rzeźnicy (stawka: 8 gr.) – 124 rzeźników = 33 fl. 2 gr.
  • piekarze (stawka: 8 gr.) – 14 piekarzy = 3 fl. 22 gr.
  • wiatraki doroczne (stawka: 5 gr.) – 5 wiatraków dorocznych = 25 gr.
  • wiatraki dziedziczne (stawka: 10 gr.) – 2 wiatraki dziedziczne = 20 gr.
  • koła kuźnicze (stawka: 2 fl.) – 7 kół kuźniczych = 14 fl.
  • kuźnicy i smolarze (stawka: 12 gr.) – razem: 27 kuźników i smolarzy = 10 fl. 24 gr.
  • 14 pasterzy z 370 owcami = 2 fl. 14 gr.
  • 1 vagus vel hultay = 24 gr.

Z miast i miasteczek:

  • szosu = 353 fl. 12 gr.
  • rzemieślnicy (stawka: 1 fl.) – 327 rzemieślników = 327 fl.
  • rzemieślnicy (stawka: 2 fl.) – 61 rzemieślników = 122 fl.
  • rzemieślnicy (stawka: 15 gr.) – 196 rzemieślników = 98 fl.
  • przekupki i szynkarki „revenditrices et propinatrices” (stawka: 12 gr.) – razem 111 przekupek i szynkarek = 44 fl. 12 gr.
  • komornicy (stawka: 6 gr.) – 110 komorników = 22 fl.
  • garnce gorzałczane (stawka: 24 gr.) – 92 garnce gorzałczane = 73 fl. 18 gr.
  • Aptekarze „farmocopole” (stawka: 3 fl.) – 3 aptekarzy = 9 fl.
  • Żydzi (stawka: 1 fl.) – 130 Żydów = 130 fl.
  • 37 beczek śledzi „tunnis halecum” = 7 fl. 12 gr.
  • szoci (stawka: 1 fl.) – 9 szotów = 9 fl.
  • 1 „cum equo” = 3 fl
  • RAZEM: 3810 fl. 18 gr.

k. 733v:

  • suma poboru: 3810 fl. 18,5 gr.
  • czopowe z miast i miasteczek: 2094 fl. 26 gr. 12 den.
  • cła, myta „summa telonei”: 1124 fl. 11 gr. 10 den.
  • SUMA CAŁKOWITA: 7029 fl. 26 gr. 13 den.

Jarosław Suproniuk


Autorzy: Marta Kuc, Jarosław Suproniuk, Urszula Zachara-Związek

Wpisanie rejestru i przygotowanie do edycji: Jarosław Suproniuk
Skolacjonowanie: Marta Kuc
Korekta tekstów łacińskich: Urszula Zachara-Związek


Powiat kaliski w drugiej połowie XVI w.

Źródło danych: Pobierz rejestry
Pobierz tabelę z miejscowściami ze strony Ziemie polskie Korony w XVI w. Przestrzenna baza danych
Pobierz geobazę

Licencja Creative Commons
Rejestry poborowe województwa kaliskiego z drugiej połowy XVI w. autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.