Ostatnia aktualizacja: 2017-12-11

Atlas Fontium
ISSN 2353-9216



Atlas historyczny Polski. Rejestry poborowe województwa kaliskiego w XVI w.


Atlas Źródeł i Materiałów do Dziejów Dawnej Polski, nr 2
red. M. Słoń, Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla 2015



Rejestr powiatu kaliskiego 1563 r. (dwie części)


Źródło: ASK I 11, s. 761-768 oraz s. 771-790.

Tytuł: cz. 1 (s. 761-768): Regestrum retentoru[m] Contributionis | Publicae Anno Dom[ini] 1563 Petri | cowiae laudatae | Districtus Calissien[sis]

cz. 2 (s. 771-790): Rettenta contribucionis publice | Anni 1563 per g[e]n[er]osum D[ominum] | Alb[er]tum Marsewski ad officium | Castren[se] Calisien[se] porrecta et | per hoc idem officium exacta | Districtus Kalisien[sis]

Treść: s. 761-767: wsie powiatu kaliskiego; s. 767-768: miasta i miasteczka powiatu kaliskiego; s. 769-770 wklejka: rekognicja Mikołaja Miłaczewskiego z 28 maja 1565 r.; s. 771-782: wsie powiatu kaliskiego; s. 783-784: miasta i miasteczka powiatu kaliskiego; s. 784-786: domy w Kaliszu płacące od wyszynku; s. 787-790: niezapisane.

Uniwersał: VC, t. 2, vol. 1, s. 112-117 (z 20 marca 1563 r.) oraz W. Pałucki, Uniwersały poborowe z 1563 roku, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. XIV, 1966, nr 3, s. 519-533.

Opis: Rejestr spisany po łacinie, w niewielu przypadkach spotyka się zdania zapisane w języku polskim (s. 762, 764, 779); format dutki. Pismo proste, czytelne i wyraźne chociaż występują liczne dopiski na marginesach (często mało czytelne) i liczne skreślenia tekstu. Miejscowości parafialne wpisane zostały w dowolnej kolejności alfabetycznej. Rejestr zamyka się podpisem (częściowo zasłoniętym przez wklejkę): "Vo: Marsze[wski] ręką wla[sną]". Całość rejestru kończy zapis (również częściowo przysłonięty przez wklejkę): "Ad officium die tercia[m Ja]nuarii 1565 denuo. data [a] domino Jacobo Rokossowski Admi[ni]s[trato]re[?] officii capitaneatus Caliss[iensis] post mortem Mag[nifici] olim Janussii a Koscielec pal[atini] Sÿrad[iensis] et Capit[anei] Maioris Polonie g[e]n[er]alis". Na stronie 768, po obrocie o 180 stopni, widoczny napis (częściowo zasłonięty wklejką): "Anno 1564 (…) dei Caliss. fl. [?] 83 de (…)runt". W tej części rejestru brak jest kwot i sum zapłaconego podatku.

Cz. 2 pisana pismem bardzo starannym i czytelnym. W wielu przypadkach wpisana jest stawka opodatkowania. Widoczna jest tendencja do wcześniejszego wpisywania nazw miejscowości i pozostawiania pustego miejsca na późniejsze wpisy – minimum 3 inne „ręce” (z reguły pismo pochyłe i nieczytelne) dopisywały informacje. W tym rejestrze, na dole każdej strony, wpisane są kwoty zsumowane z wpisów zamieszczonych na danej stronie (wyjątek na stronie 779). Sporadycznie podawana jest informacja o przynależności parafialnej, co spowodowało, że w wielu przypadkach pusta jest kolumna dotycząca okręgu parafialnego. Kolejność wpisywania osad i miejscowości nie jest związana tu z porządkiem alfabetycznym. Znajdują się tu także nieliczne miejscowości z województwa sieradzkiego (s. 776-777): Małgów (powiat sieradzki) i Kraszowice (powiat ostrzeszowski). Rejestr kończy zapis na str. 786: "Stanislaus Matthiae Skarsewski manu propria" oraz podpis wraz z odciśniętym herbem. Na ostatniej stronie (s. 790), po obrocie o 180 stopni, widoczny zapis: "Rettenta D[omini] Marssewsky Anno 1563". Całość rejestru zachowana jest w dobrym stanie.

Uwagi redakcyjne: Informacje zawarte w rejestrze, których nie można było dopasować do poszczególnych kolumn, wpisane zostały do kolumny "Varia" z zachowaniem oryginalnej pisowni. W kolumnie "charakter osady" zostały odnotowane źródłowe określenia dotyczące poszczególnych osad, a w przypadku braku takiej informacji – w nawiasie kwadratowym zaznaczaliśmy prawdopodobny charakter osady lub zostało puste miejsce. Przy nazwie źródłowej pozostawialiśmy określenie "Nobilium" jeśli było pisane tą samą ręką co nazwa osady.

Jarosław Suproniuk


Autorzy: Marta Kuc, Jarosław Suproniuk, Urszula Zachara-Związek

Wpisanie rejestru i przygotowanie do edycji: Jarosław Suproniuk
Skolacjonowanie: Marta Kuc
Korekta tekstów łacińskich: Urszula Zachara-Związek


Powiat kaliski w drugiej połowie XVI w.

Źródło danych: Pobierz rejestry
Pobierz tabelę z miejscowściami ze strony Ziemie polskie Korony w XVI w. Przestrzenna baza danych
Pobierz geobazę

Licencja Creative Commons
Rejestry poborowe województwa kaliskiego z drugiej połowy XVI w. autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.